( PGS.TS Nguyễn Lân Cường đưa chiếc bình cổ hình đầu gà từ ngôi mộ ra. Đây là chiếc bình đẹp nhất được tìm thấy.
Việc lưu giữ và phát huy tại chỗ hay di dời về
Về cấu trúc của ngôi mộ thì nó hoàn toàn khác lạ với cấu trúc các ngôi mộ ở chính quốc TQ. Trước đây người ta cho rằng nó ảnh hưởng bởi các ngôi mộ của TQ, chủ nhân là người TQ, nhưng với những khóa đặt trên vòm cuốn, cấu trúc quy mô mộ nhỏ nó chứng minh là mộ của người Việt đã ảnh hưởng bởi sự giao thoa văn hóa của vùng đất rộng lớn phía Nam Trung Quốc.
Trong những cổ vật tìm được ở 2 ngôi mộ đó thì cổ vật nào có giá trị đặc biệt nhất? Giá trị lịch sử của chúng như thế nào?
TS Phạm Quốc Quân: Trong số những cổ vật đó thì có chiếc bình cổ hình đầu gà trong ngôi mộ nhỏ là rất đặc biệt, rất đẹp. Trong tất cả bộ sưu tập đó cả mộ cổ, giếng cổ thì ban đầu người ta cho rằng đó là bộ sưu tập Hán - Việt, của người Hán, thời Đường hay là của thời Lục Triều nhưng đến giờ thì bằng những chứng tích có thể khẳng định toàn bộ cổ vật được tìm thấy này hoàn toàn là của người Việt. 2 ngôi mộ và toàn bộ hiện vật thuộc thế kỷ thứ 5 -6, giếng cổ thuộc thế kỷ 7-8.
- Theo ông việc bảo vệ, lưu giữ những cổ vật này nên để tại chỗ trưng bày hay là di chuyển toàn bộ chúng về bảo tàng Hà Nội?
TS Phạm Quốc Quân: Trên thế giới, các nước phát triển thì họ thường sự dụng phương pháp trưng bày tại chỗ và được xây thành khu bảo vệ để người dân được tham quan chiêm ngưỡng và tìm hiểu lịch sử văn hóa. Cụ thể như bên Vân Nam Trung Quốc họ cũng đã xây những khu bảo tồn tại chỗ. Nếu có điều kiện phát huy tại chỗ giá trị của chúng là tốt nhất.
Phương án thứ 2 nữa chúng tôi cũng đang định đưa ra bàn vào cuộc họp sáng mai 22/4 để đề xuất đưa toàn bộ cổ vật thu được về một bảo tàng nào đó để trưng bày ngoài trời. Còn phương án phát huy bảo vệ tại chỗ thì không được khả thi lắm vì nó còn liên qua nhiều đến những vấn đề khu đất, kinh phí và nhiều điều kiện đồng bộ.
-Vậy đã có đơn vị nào, cá nhân nào tham gia vào việc lưu giữ, trưng bày những cổ vật trên, thưa ông?
