Kết quả giám định chai nước ngọt có nhãn hiệu Tân Hiệp Phát được Viện Khoa học Hình sự Bộ Công an giám định, được công bố vào sáng 8/2 vừa qua hầu như chưa giúp sáng tỏ sự việc.
Theo đó, thượng tá Đinh Văn Thảnh - Trưởng Phòng cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tiền Giang - cho biết, chai có nhãn Number One có dấu hiệu can thiệp của con người vào phần nắp và làm cho nó bị biến dạng, cụ thể là có dấu tác động theo chiều từ dưới lên trên, từ trong ra ngoài, do công cụ sắc nhọn tạo ra. Bên trong chai nước có xác ruồi không còn nguyên vẹn.
Thế nhưng, điều mà dư luận mong muốn được biết không đơn giản như vậy. Họ cần biết: chai nước ngọt mang nhãn Number One của hãng Tân Hiệp Phát là quả thực bị lỗi (có ruồi), hay đây là sản phẩm ngụy tạo? Nếu sản phẩm có lỗi thật thì lô hàng đó đã được tung ra thị trường chưa? Bao nhiêu chai? Ở thị trường nào? Đã được thu hồi hay chưa? Người phát hiện hay lỡ sử dụng rồi sẽ được bồi thường thế nào?
Đó là mong muốn chính đáng của người tiêu dùng để tránh gặp phải sản phẩm bị khuyết tật, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe hoặc khả năng sinh lợi (nếu là đại lý, đối tác bán hàng... của Tân Hiệp Phát).
.jpg) |
| Con ruồi trong chai nước ngọt Number One của Tân Hiệp Phát. |
Rất tiếc những thắc mắc trên chưa được làm rõ. Do vậy, vụ việc "chai nước có ruồi" quay sang gây xôn xao dư luận theo một chiều hướng khác: cách hành xử giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng/đối tác bán hàng.
Trong suốt một tuần, dư luận vẫn hết sức nóng bỏng và tựu trung chia thành hai luồng khác nhau về bản chất: một bên lên án hành động của ông Minh, cho rằng đó là hành vi tống tiền doanh nghiệp và ủng hộ sự cương quyết không thỏa hiệp của Tân Hiệp Phát. Bên kia cho rằng Tân Hiệp Phát bẫy người đưa vào tù, là hành động vô đạo đức, đồng thời dẫn chứng các vụ người tiêu dùng/tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ bị Tân Hiệp Phát "gài bẫy" để đưa vào tù thời gian qua, qua đó kết luận đại ý Tân Hiệp Phát không có thiện ý sửa lỗi khi sản phẩm bị lỗi. Các sai lỗi khác trong quá khứ của công ty này cũng được mang ra để chứng minh như việc phát hiện kho nguyên liệu có lô hàng quá hạn, ý nói công ty đã có lỗi hệ thống từ lâu, từ đó kết luận hàng hóa của họ dĩ nhiên có chất lượng không đúng với nhãn hiệu.
Ý kiến nói trên theo tôi mang nặng tính suy diễn cảm tính, thiếu cơ sở. Bởi vì pháp luật có nguyên tắc một hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần, một sai lỗi trong quá khứ không thể được mang ra để chứng minh hiện tại, vì sai lỗi đó đã được phát hiện trong quá khứ và đã bị xử phạt trong quá khứ. Nếu muốn chứng minh họ vẫn tiếp tục sai thì phải đưa ra các chứng cứ hiện tại mới là đúng đắn. Còn uy tín của nhà sản xuất lại là câu chuyện khác.
Nhưng nói đi cũng phải nói lại. Việt Nam có hẳn một bộ luật bảo vệ người tiêu dùng, có Luật chất lượng hàng hóa, trong đó quy định rất rõ các trình tự, quyền lợi, nghĩa vụ... của người tiêu dùng (hoặc tổ chức/cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ như ông Minh), có hẳn một bộ máy Hội bảo vệ người tiêu dùng các cấp. Thế nhưng mỗi khi có chuyện liên quan đến người tiêu dùng thì hầu như tổ chức này lại là người biết cuối cùng.
Cách đây nhiều năm, tôi đến trụ sở của Hội bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam ở TP HCM nhiều ngày để chờ gặp người khiếu nại về chất lượng hàng hóa. Trong thời gian đó tôi lục sổ ghi chép các trường hợp người tiêu dùng đến đây nhờ cậy. Than ôi, tôi chẳng gặp một người tiêu dùng nào đến khiếu nại cả. Còn trong sổ, số vụ khiếu nại ít đến lạ lùng, đến phản cảm khi đối chiếu với thực tế vô vàn trường hợp hàng giả, hàng nhái, hàng dỏm... người tiêu dùng gặp phải.
Dĩ nhiên, câu hỏi phải đặt ra là người tiêu dùng của ta không biết luật, không biết đến sự hiện diện của tổ chức bảo vệ quyền lợi của họ, hay họ không thèm để ý đến vì chúng quá thiếu hiệu quả?
Từ quan sát thực tế, theo tôi có cả hai lý do.
Việc hoàn thiện các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng, đó là việc của Nhà nước, tôi xin không đề cập đến. Còn về việc phải nắm được luật trong một chừng mực đủ để khi cần thì tra cứu nó nhằm bước đầu tự bảo vệ mình, tôi cho rằng đó là nghĩa vụ tối thiểu của một công dân biết đọc, biết viết.
Quay lại với vụ chai nước có ruồi, một điểm mấu chốt đang được tranh cãi là Tân Hiệp Phát đã thỏa thuận bồi thường cho ông Minh, qua đó thừa nhận sản phẩm của họ có lỗi. Phải thừa nhận rằng mới nhìn qua thì lý luận này rất chặt chẽ. Thế nhưng luật pháp lại quy định khác.
Theo hướng dẫn về xác định
